مجله تندیس
مجله نشان
انتشارات آبان
انتشارات نظر
سایت رنگ

 


  استفاده از همه مطالب تنها با ذکر نام منبع: گرته (اولین نشریه تحلیلی،   پژوهشی طراحی گرافیک ایران) و نام نویسنده مجاز است.
گرته:اولین نشریه تحلیلی، پژوهشی طراحی گرافیک ایران
  آخرین به روز رسانی:1396/7/30  
ســــال هشـتـــم | پـــایـــیــز ۱۳۹۵
نقد.پژوهش  
میلتون گلیزر در محدوده دیزاین مدرن/ میثم عقیقی حاتمی پور

 
میلتون گلیزر متولد 1929 در نیویورک و یکی از تأثیرگذارترین طراحان گرافیک ایالات متحده است که در تمام زندگی به دنبال خلق تصاویر و ایجاد فرم بوده و دارای آثاری متنوع در زمینه گرافیک است که باعث جذب مردم سراسر دنیا شده است. وی را به دلیل تاثیرات بیشماری که در حوزه طراحی گرافیک گذاشت، لقب پیکاسو و میکل آنژ نهادند. این تاثیرات رفته رفته نام او را به نماد گرافیک آمریکا بدل کرد. 
میلتون گلیزر یکی از سرمایه گذاران استودیوی پوشپین بود که برای اولین بار در سال 1954 با این استودیو وارد صحنه شد. آثار برجسته وی در استودیوی پوشپین (که در آن پاپ آرت، آرت نوو، آرت دکو و نوستالژی دوران ویکتوریایی وجود داشت) تأثیری بسزا بر طراحی بصری ایالات متحده در دهه های1960 (مبارزه با سبک طراحی حروف بین‌المللی) و 1970 گذاشت. گلیزر در مدت حضور خود در این موسسه توانست نمادهای بسیار بزرگی را در کار طراحی گرافیک بدست آورد. در اواخر دهه 1950 و اوایل 1960 وی توانست روشی را در طراحی ایجاد کند که دارای جرم بود. این روش در واقع الهام گرفته از طرح‌های خطاطی جهت دار و طرح‌های آبرنگی پیکاسو بود. گلیزر با استفاده از این روش نیم‌رخ‌هایی را طراحی کرد که تنها مورد آزار و اذیت موضوع پیشنهاد شده قرار می‌گرفت و نیاز داشت که بیننده آن را با جزئیاتی از تصورات خودش کامل کند. در طول دهه شش از قرن بیستم او تصاویری از اشکال هموار را ایجاد کرد که در آن‌ها از خطوط برجسته سیاه و رنگ‌هایی که با فیلم‌های رنگی چسبناک ترکیب شده بود استفاده می‌کرد. این سبک طراحی شماتیک، تکرار پیکرنگاری کتب کمدی، طرح‌های منحنی وار فارسی و نقوش اسلامی جدید (در پوستر باب دیلان[تصویر 1] که گلیزر آن را در سال 1967 طراحی کرد رنگ‌های روشن به کار رفته در موهای دیلان و همچنین فرم منحنی وار خود موها الهام گرفته از طرح‌های اسلامی است)، رنگ‌های هموار نقاشی‌های ژاپنی و برش‌های ماتیس و پویایی هنر محبوب معاصر بود. علاوه بر این در این دهه گلیزر با وجود فراگیر بودن عکاسی به تصویر سازی جان تازه ای بخشید (هرچند سبک اولین تصویرگری‌های او بسیار خام به نظر می‌رسد و دارای کمتر مهارت جذاب و خاص است). 
 
تصویر 1- پوستر باب دیلان
 
میلتون گلیزر در یک سبک سرزنده و تصویری در محدوده دیزاین مدرن که جایگزینی برای روش سنتی باهاوس ارائه می‌داد کار می‌کرد. او علاقه‌مند به تفاوت‌های مدرنیسم، باروک و دوران رنسانس بود و در میان تاریخ هنر جستجو کرد و قصه‌هایی را که می‌توانست نقل کننده احساس باشد جذب و موانع موجود بین هنر متعالی و طراحی تجاری را به لرزه انداخت. این دوره از زندگی حرفه ای گلیزر همزمان بود با جنبش پاپ آرت که در حال بدست آوردن کنترل بخش اعظمی از میراث تصویری خود از امور گرافیکی بود و قصد داشت تا آن را به نوع دیگری از مصرف کننده ارائه کند. او برای بیان مفاهیم پیچیده اغلب ترفندها و تخیل فضایی را از سورئالیسم بر گرفت و با هم ادغام کرد. 
از دیدگاه صاحب نظران در عرصه گرافیک دیزاین نقش و سهم میلتون گلیزر به عنوان یک هنرمند تأثیرگذار بر اجتماع بی نظیر است. وی بیش از هر چیز دیگر راه را برای اینکه طراحی و تصویرگری اندیشمندانه و تأثیرگذار باشد باز کرد. گلیزر بجای آنکه خود را به یک جنبش خاص فرهنگی و هنری بچسباند ترجیح می‌دهد تا به یک منبع غنی از مراجع تاریخی و تصویری بپیوندد تا چیزی خلاقانه، جدید و اصیل بیافریند. او از عناصر فکری خاص برای رساندن نتایج هنری خویش استفاده می‌کند و مهم‌ترین ویژگی سبک خاص کاری او در ابعاد و ناگهانی بودن آن است. او می‌گوید: «من حسابی از جنبش‌های هنری و صنعتی و نهضت‌های زیبا شناسانه ای که معتقدند حاصل هر چیز خوش ساخت نتیجه خوب است متأثرم» (ذوقی، 1386). آثار گلیزر به وسیله جستجو در تکنیک‌های مدرن گرافیکی و موضوعات و نقش و نگار های متنوع به وجود آمده‌اند که با سادگی و اصالت مشخص می‌شوند. او از هر سبک و شیوه ای (از ابتدایی تا پیشتاز) در طراحی آثارش استفاده می‌کند.
در دهه 1970 گلیزر زیبایی شناسی طراحی را به جهت جدیدی هدایت کرد که نتیجه آن طراحی نشانه نوشته I LOVE NEW YORK (تصویر 2) به سفارش مسئولین ایالتی نیویورک در سال 1976 شد که سهم بسیاری در ترویج گردشگری و رشد صنعت توریسم نیویورک داشته است. گلیزر با طراحی این نشانه (من نیویورک را دوست دارم) این گفته های خود را که «با وجود محدودیت‌های کار سفارشی، آثار خوب هم در این حیطه چاپ می‌شوند.»(ذوقی، 1386) و نیز «هرگز گمان نکردم که محدودیت کار سفارشی مرا به درد سر خواهد انداخت» (همان) اثبات نمود. این لوگو که به گفته خود گلیزر معرف شخصیت اوست از شناخته شده ترین نشانه‌ها در تاریخ گرافیک آمریکا است که محصول مبارزه وی با سلسله ایده های مدرنیستی اروپا بوده است.
 
تصویر 2- لوگوی من نیویورک را دوست دارم 
 
میلتون گلیزر در دهه های 1980 و 1990 به چند بعدی سازی و تصویر گری علاقه‌مند شد و اغلب طرح‌های خود را به عنوان موضوعاتی چند بعدی به گونه ای ارائه می‌کرد که معنای خود را تشدید کنند. برای وی ساختارهای هندسی، کلمات و اعداد فقط نشانه‌هایی انتزاعی نیستند بلکه موجودات قابل لمسی هستند که می‌توانند به عنوان موتیف (نقش و نگار) فضای فرهنگی جامعه را تحت تأثیر قرار دهند. 
گلیزر در تولید آثارش به نقش اجتماعی و تأثیرات آن‌ها در جامعه توجه داشته و معتقد بود طراحی باید مجاب کننده باشد تا مخاطبان خسته نشوند. او بر این باور بود که شفافیت و هوشمندی یک طراحی خوب می‌تواند باعث فراتر رفتن محتویات از یک فاز معمولی شود. از دیدگاه او، در یک جامعه کامل آثار گرافیک می‌بایست دارای اهداف اجتماعی باشند. وی به عنوان طراح تأثیر شگرفی بر روی طراحی گرافیک در اجتماع داشته است. چنانچه خود او می‌گوید: «می‌خواستم با استفاده از مهارت و ذوق هنری خود به عنوان یک طراح بر شرایط موجود تأثیرگذار باشم» (مفید پور، 1381). به نظر خود او تصویر سازی‌هایش بیشتر در جهت بر انگیختن واکنش مردم طراحی شده‌اند. گلیزر آثار بسیاری را در رابطه با آسیب‌های اجتماعی مانند جنگ، اعتیاد و ایدز طراحی کرده است.
رویکرد گلیزر به مقوله دیزاین یک رویکرد فرمالیستی است. چنانکه در مصاحبه ای که هالند با وی انجام داده است می‌گوید: «من یک هنرمند ترسیمی هستم، در سال‌های اخیر از قلم و مرکب و آبرنگ به مداد شمعی و مواد نرم‌تر رو آورده‌ام، فکر کنم این باعث شده تا کمی از آن گرایش به خط فاصله بگیرم اما هنوز که هنوز است به تمایز خط‌ها و مرز شکل‌ها بیش از رنگ‌بندی فکر می‌کنم... توانایی من در فرم و خط است». (ذوقی، 1386)
بنا به نظر نگارنده آثار میلتون گلیزر با توجه به دلایل ذیل در حوزه طراحی گرافیک دارای اهمیت است.
1) جان بخشیدن دوباره به تصویرسازی ترسیمی با توجه به فراگیر بودن عکاسی در دهه 1960.
2) ابداع روشی در طراحی گرافیک که دارای جرم بود.
3) اهمیت دادن به مخاطبان و تأثیرات روانی آثار طراحی گرافیک در اجتماع.
4) مبارزه با سلسله ایده های مدرنیستی اروپا و استفاده از هر سبک و شیوه ای در طراحی آثارش.
5) باز کردن مسیر برای اینکه طراحی و تصویرگری اندیشمندانه و تأثیرگذار باشد.
6) آثار او باعث جذب مردم سراسر دنیا شده است به خصوص تأثیری بسزا بر طراحی بصری دهه های 1960 و 1970 گذاشت.
با توجه به آنچه در متن بدان اشاره شد، میلتون گلیزر طراحی التقاطی است که با جستجو در میان تاریخ هنر توانست موانع موجود بین هنر متعالی و طراحی تجاری را از بین ببرد. آثار وی در محدوده دیزاین مدرن و در غالب خاص فرم‌ها ارائه شده‌اند که به سفارش مشتری تولید شده و به نقش اجتماعی و تأثیر این آثار در جامعه و تغییرات آن توجه شده است. طرح‌های او تأثیرات شگرفی بر مخاطب می‌گذارد و باعث شده تا نقش طراح گرافیک در جامعه از یک طراح ساده به تولید کننده و ایده پرداز تبدیل شود. 
 
منابع:
ذوقی، مجتبی، 1386، «گلیزر ترکیبی از پیکاسو و موراندی»، خط خطی، (2)، 111-105
سنگسری، سمانه، 1386، بررسی آثار میلتون گلیزر و شباهت‌های ناگزیر آن با آثار قباد شیوا، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز 
کسایی، آریا، 1389، «بازگشت قهرمان»، تندیس، (184)، ‪15-15
مفید پور، بابک، 1381، «این چیزی است که من آموخته ام»، تندیس، پیش شماره (2)، 13-13
وصاف، حمید رضا، 1385، بررسی و معرفی آثار میلتون گلیزر، تهران، نارین
 
منابع تصویر:
http://www.miltonglaser.com/the-work/c:posters/444/columbia-records-poster-for-bob-dylans-greatest-hits-1975
http://www.miltonglaser.com/the-work/81/new-york-state-i-love-ny-campaign

1393/4/21